Bà Rịa – Vũng Tàu thời kỳ khẩn hoang mở đất XVII-XIX

(27/07/2020)

Chủ đề trưng bày 30 hình ảnh, 260 hiện vật, giới thiệu Bà Rịa – Vũng Tàu xưa là vùng đất Mô Xoài, nơi người Việt vào khai phá từ đầu thế kỷ XVII.

* Nội dung trưng bày:

– Dấu tích lịch sử thời mở đất :

  • Khai hoang lập làng
  • Các di tích lịch sử

– Đời sống kinh tế – Tổ hợp các ngành nghề :

  • Nghề trồng lúa nước
  • Nghề đánh bắt thủy sản
  • Nghề rèn
  • Nghề dệt chiếu
  • Nghề làm muối
  • Nghề nấu rượu truyền thống
  • Nghế chế tác đá mỹ nghệ

– Đời sống văn hóa cộng đồng :

  • Đờn ca tài tử

* Giới thiệu trưng bày không gian tái tạo :  

Nhằm phục vụ cho công cuộc khai phá mở đất ở vùng đất mới (Mô Xoài) trên hành trình ngàn dặm của người xưa, đi cùng với những lớp dân cư còn có các thợ thủ công làm các nghề: nghề trồng lúa nước, nghề rèn, nghề muối, đánh bát thủy hải sản, dệt chiếu, làm bánh tráng, nấu rượu, đúc đông, và chế tác đá mỹ nghệ…

Dấu tích Thành cổ, thế kỷ XVII

Trong khuôn viên đình Long Phượng (thị trấn Long Điền) : Bức tường thành phía Tây dài 54m, cao trung bình 3m, dày 0,80m xây bằng đá ong (laterit) lẫn gạch đinh còn khá nguyên vẹn về hình dáng. Giữa đoạn tường dài này là một cổng, phía trên trang trí hình án thư, cổng thành rộng hơn 2m cao 3,3m, trụ dày 0,6m, có vọng lâu (mái che hình nón lợp bằng ngói máng), mặt cổng quay về nam, mảng tường hai bên phía trong tô cát vữa khắc nổi hàng chữ Hán còn đọc được: Nam vọng thông quang các…Bắc quan thanh lãng tân thành môn…

Bức tường phía Bắc dài 28m, chỉ còn lại chân móng dày 1 – 2 lớp đá ong. Tường phía Nam dài 48m, trong đó có 22m mất hết phần gạch đá phía trên.

Nghề trồng lúa nước

Nghề trồng lúa nước gắn liền với những cư dân người Việt từ các tỉnh miền Trung đến khai phá vùng đất Mô Xoài từ đầu thế kỷ XVII. Quy trình thực hiện trồng lúa nước: Dọn đất, phát cỏ, be bờ, dẫn nước vào ruộng, cày, bừa, chọn và ủ giống, gieo sạ (hoặc cấy), bón phân, chăm sóc, thu hoạch. Những giống lúa nổi tiếng ở Bà Rịa – Vũng Tàu như : Nanh chồn, Chùm, Nàng Sậu, Nàng Thơm…

Hiện vật trưng bày : Cày, bừa, gàu giai, liềm, hái, xe bò, cộ, xà quạt, cối xay lúa, cối giã, chày giã, dụng cụ đựng lúa, gạo…

Ngh đánh bt thy hi sn

Ra đời cùng thời với quá trình lập ra vùng đất Mô Xoài. Các làng cá ven biển tiêu biểu lâu đời như Thắng Nhất, Thắng Nhì, Thắng Tam (TP. Vũng Tàu), Phước Hải, Phước Tỉnh (Long Điền), Phước Hải (Đất Đỏ), Bình Châu (Xuyên Mộc).

Hiện vật trưng bày : Dụng cụ dùng đánh bắt hải sản gồm: các loại lưới rùng, lưỡi câu cá, lưỡi câu mực, vợt vớt cá… Dụng cụ đánh bắt thủy sản ven sông, đầm, hồ: Đinh ba, giáo, nơm, ống trúm bắt lươn, bung, giỏ đựng cá…

Ngh làm mui

Xuất hiện rất sớm cùng với lưu dân người Việt đến khai phá Mô Xoài vào đầu thế kỷ XVII. Thời gian làm muối là vào mùa nắng từ tháng 9 đến tháng 4 âm lịch. Nguyên liệu là nước biển. Quy trình sản xuất : vào cuối mùa mưa chuẩn bị gia cố bờ bao, làm lại sân phơi cho một vụ muối mới tiếp theo. Be bờ ruộng, dọn và đầm cho mặt ruộng phẳng làm sân phơi; dẫn nước biển vào đùng chứa, sau đó đưa nước biển lên ruộng phơi bằng hệ thống kênh mương, khi nước chạt đủ độ mặn kết tinh thành muối, dùng trang vun lên từng đống nhỏ, xúc vào thúng, gánh đưa về kho cất trữ. Quá trình dẫn nước từ sân phơi thấp lên sân phơi cao hơn phải dùng xà quạt quay nước…

Muối ở Bà Rịa trở thành thương hiệu ở vùng Nam Bộ, vừa trắng, ít lẫn tạp chất, lại có vị mặn rất đậm đà.

Hiện vật trưng bày : Dụng cụ làm muối gồm: chang cào, chang tước, chang rẫy, quang gánh muối, sa quạt nước, thúng đựng muối, muối thành phẩm.

Đn ca tài t

Tái hiện không gian trưng bày là một nhà chòi khung tre, mái lợp tranh, phía sau là một hồ sen rộng mênh mang làm liên tưởng đến di tích thắng cảnh Bàu Thành, Long Điền, vào cuối thế kỷ XX – một vùng đất trung tâm của xứ Mô Xoài xưa cách đây gần 400 năm. Du khách có thể lắng nghe những bản nhạc truyền thống của đàn ca tài tử trong buổi gặp nhau của các tay đờn và nương ca với các điệu tiêu biểu.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 26 câu lạc bộ đờn ca tài tử : tiêu  biểu là các đơn vị: Trung tâm biểu diễn nghệ thuật tỉnh, huyện Đất Đỏ, Côn Đảo…

Hiện vật trưng bày : đàn tranh, huyền cầm, đàn nhị, đàn nguyệt.